U dubokoj tami istorije, od vremena drevnih graditelja veličanstvenih piramida do tajanstvenih viteza templara, postoji red kojeg zovu "slobodno zidarstvo." Prožet misticizmom, obavijen zagonetkama, ovaj tajni bratski red ostavlja uzbudljive tragove kroz vekove. Od plemićkih dvorana do skrovitih radionica, slobodni zidari šire svoje temeljne ideale širom svijeta.

Njegova tajna priroda, zagonetni rituali i slavni članovi otvorili su vrata nebrojenim teorijama i legendama koje su kružile o njegovom postojanju. Tajne slobodnih zidara prožimaju različite aspekte ljudskog društva, i njihov utjecaj može se pratiti kroz različite epohe i kulture.

Mnogi istoričari se slažu da koreni slobodnog zidarstva leže u srednjovekovnoj Europi. To je razdoblje kada su sagrađene neke od najimpresivni jih katedrala i dvoraca, i to bez moderne tehnologije koju poznajemo danas. Tokom tih vremena, red majstora graditelja organizirao se u bratstva koja su čuvala tajne zanata gradnje i arhitekture.

Jedna od prvih istorijskih referenci na slobodne zidare potiče od engleskog kralja Henrika VI. U 14. veku, kralj je izdao pismo o ustroju ovog bra tstva, osiguravajući njihovu slobodu i nezavisnost. Tajanstvene tajne slobodnih zidara prenosile su se s kolena na koleno, od učitelja prema učenici ma, usmenom tradicijom koja se održala i u mnogim današnjim ritualima.

Sve do  sesnaestog veka Masoni su, prema teoriji, bili iskljucivo zanatlije:  zidari, klesari I arhitekte.  U to vreme, zanati su bili organizirani u tzv. gi lde, koje su bile svojevrsna udruženja privrednika, a slobodni zidari su bili deo tih gildi, tokom sedamnaestog veka, broj clanova u tim udruzenjima je poceo da opada I oni su poceli da primaju u svoje redove I ugledne ljude koji nisu bili ni zanatlije ni zidari. Ovi novi članovi, uobicajeno nazivani usvojenim zidarima ili usvojenom bracom, su vremenom postali brojniji od onog  zanatlijskog dela Brastva. Samim tim operativnu masoneriju pocela da zamenjuje spekulativnom, odnosno duhovnom masonerijom, koja je zidarske alate pocela koristiti kao simbole duhovnog poducavanja svoje brace.

Jedan od ključnih elemenata slobodnog zidarstva je prepoznavanje drevne mudrosti i ezoteričnih učenja koja se vjeruje da su prethodila modernim religijama i filozofijama. Slobodni zidari vjeruju da dublje razumijevanje kosmosa i duhovnosti leži u simbolima, brojevima i alegorijama koje koriste u svojim ritualima.

Tokom renesanse i prosvjetiteljstva, slobodno zidarstvo doživjelo je procvat i postalo mesto okupljanja intelektualaca, umetnika i naučnika. Kroz njihovu povezanost s različitim društvenim slojevima, slobodni zidari uspeli su sačuvati mnoga drevna znanja i prenijeti ih u moderno doba.

Srž slobodnog zidarstva su lože - mesta gdje se zidari okupljaju i obavljaju svoje tajanstvene rituale. U njihovim ložama članovi prolaze kroz inici- jacije koje se sastoje od rituala, simbola i zagonetnih pouka. Ovi rituali služe ne samo da bi se novi članovi prihvatili u red, već i da bi prosvetlili um i duh onih koji sudjeluju u njima.

Svaki zidarski red ima svoje posebnosti i pravila, no simbolička suština ostaje ista - otkriti znanje i spoznaju koja leži u dubini svakog ljudskog bi- ća. Tajne lože su izazvale mnoge spekulacije i kontroverze, a različiti su autori pokušali razotkriti njihove tajne.

Iako okruženo misticizmom i tajnama, slobodno zidarstvo također ima izrazito humanitarnu dimenziju. Mnoge lože posvećene su filantropiji i huma nitarnom radu, doprinoseći društvu kroz različite dobrotvorne projekte. Plemenita strana slobodnih zidara izravno se odražava u njihovom zalaga- nju za promovisanje etičkih vrednosti i socijalne pravde.

U modernim vremenima u kojima sve ima tendenciju da se razdvaja i udaljava jedno od drugog, slobodno zidarstvo nastoji spajati ljude, prevazilazeći pritom sve vanjske granice koje se čovjeku nameću, bile one političke, rasne, vjerske ili bilo kakve druge.

​Na Slobodnozidarskoj zastavi piše mir, ljubav, brastvo, sloboda, jednakost, istina pravda, milosrdje, harmonija i rad. Da bi se uzmoglo raditi, mora se sve to osetiti. Izgraditi etički hram celog čovečanstva konačni je cilj Slobodno zidarstva. Zato su svi slobodni zidari karike jednog velikog bra tskog lanca. Upravo zato je loža za svakog slobodnog zidara neka vrsta obrazovne zajednice u kojoj on neprestano uči kako da što bolje „gradi hram sveopste ljubavi prema čovjeku“.

Br. Zoran Popović